الشيخ فاضل اللنكراني
174
اخلاق فاضل (فارسى)
خداوند متعال در بعضى از آيات قرآن به اين مطلب اشاره مىفرمايد : « وَ اللَّهُ فَضَّلَ بَعْضَكُمْ عَلى بَعْضٍ فِى الرِّزْق » . « 1 » خداوند برخى را نسبت به برخى ديگر در رزق برترى داده است . اين عمل منسوب به خداوند متعال و اراده و اختيار او است . ما در رابطه با اختيار خداوند تبارك و تعالى چه حسابى باز كردهايم ؟ ! آيا اين اختيار را مطابق با مصلحت و خالى از هر گونه عيب و نقص مىدانيم يا - خداى ناكرده - در اين رابطه شك و ترديد داريم ؟ ! كه در اين صورت واى به حال ما ! اگر بنابر روايات اهل بيت عليهم السلام و برهان عقلى ، معتقديم كه اختيار خداوند متعال مطابق با مصلحت واقعى و متصف به حُسْن است ، ديگر چرا غير از وضعيت موجود زندگيمان چيزى را تمنا كنيم ؟ ! « 2 » انسان گاهى از اوقات با ديدن زندگى ديگران تصور مىكند كه آنان در شرايط
--> ( 1 ) . نحل ، آيه 71 . ( 2 ) . عَنْ أَبِىعَبْدِاللَّهِ عَنْ أَبِيهِ قَالَ : قَالَ أَمِيرُ الْمُؤْمِنِينَ : : الْإِيمَانُ لَهُ أَرْكَانٌ أَرْبَعَهءٌ : التَّوَكُّلُ عَلَى اللَّهِ وَ تَفْوِيضُ الْأَمْرِ إِلَى اللَّهِ وَ الرِّضَا بِقَضَاءِ اللَّهِ وَ التَّسْلِيمُ لِأَمْرِ اللَّهِ عَزَّوَجَلَّ . ( بحار الأنوار ، ج 65 ، باب 27 ، ص 340 ) ايمان چهار ركن دارد : توكل بر خداوند ، واگذارى امور به او ، خشنودى به قضاى پروردگار و تسليم امر او بودن . توضيح علامهء مجلسى : ايمان ، پايدار نشود ، مگر به آن چهار چيز : « التوكّل على اللَّه » يعنى اعتماد به خدا در تمام امور و مهمات و صرف نظر از وسايل ظاهرى ، اگر چه در ظاهر بايد از آن وسايل استفاده كرد ، ولى كسى كه يقينش كامل باشد و خداوند را بر همه چيز قادر و سببساز بداند بر اسباب ظاهرى اعتماد نكند بلكه بر سبب آنها يعنى خداى متعال تكيه دارد . « وتفويض الامر الى اللَّه » يعنى واگذارى امور به پروردگار عالم در پيشگيرى از دشمنهاى ظاهرى و باطنى ، همانند مؤمن آل فرعون كه امور خويش را به خداوند واگذاشت و خداوند نيز او را از شرّ گناهان و نيرنگهاى فرعونيان محفوظ داشت و شكى نيست كه توكل به خدا ، و تفويض امر به خدا ، نتيجهء ايمان قوى و نيز موجب يقين زياد است . « والرضا بقضاء اللَّه » يعنى راضى بودن به قضاى الهى در سختى و راحتى و گرفتارى و سلامتى ، و اين خوى نيز نتيجهء ايمان به خداى متعال مىباشد چرا كه او مالك سود و زيان بندگان است ، و در مورد بندگانش جز آنچه بيشتر به صلاح آنان است انجام ندهد ، و همچنين موجب يقين كامل است . « والتسليم لأمر اللَّه » يعنى سر به فرمان او بودن در هر چه فرمان داده و نهى كرده است و همچنين اطاعت از پيامبر او و جانشينانش در گفتار و رفتارى كه از آن بزرگواران سر زند و دخالت اين خوى در ايمان و تكميل آن ، روشنتر از آن است كه نيازمند بيان باشد . و اللَّه المستعان .